Planet Unknown
Een overzicht
Jaar: 2022
Aantal spelers: 1-6 personen
Speelduur: 60-75 minuten
Vanaf leeftijd: 10 jaar
Moeilijkheidsgraad (BGG op 5) : 2,25
Uitgever: Adam's Apple Games
Spelontwerp: Ryan Lambert & Adam Rehberg
Illustrators: Yoma
Onze grondstoffen op Aarde zijn op, we moeten verhuizen. We vinden een aantal planeten en gaan op ontdekking. Wie kan het best zijn planeet ontwikkelen in dit boeiende tegellegspel. Lazy S.U.S.A.N will guide you the way, maar pas op voor de meteorieten!
Opzetten van het spel
Plaats Lazy S.U.S.A.N in het midden van de tafel. Deze heeft 6 depots. Iedere speler kiest een kleur en neemt daarvan de 2 depot indicators. Leg 1 van deze 2 wijzend naar een depot van Lazy S.U.S.A.N (meestal het depot in de richting van waar je zit aan tafel). Maak naast Lazy S.U.S.A.N een voorraad van de meteorieten en de biomassa tegels.
We nemen de CIV-kaarten. Deze komen in 4 levels. Schud de kaarten van elk level apart en neem willekeurig zoveel kaarten van elk als dat er spêlers zijn + 1. In ons voorbeeld van een spel met 4 spelers heb je dus 5 kaarten van elk level. Maak van ieder level een gedekte stapel en leg die mee in het midden van de tafel.
TIP!
Het bovenste, lichtgrijze deel van Lazy S.U.S.A.N kan eruit gehaald worden en gedraaid hoe je maar wil.
Dit zorgt voor meer variatie, want zo kan je de combinatie tussen de depots elk spel anders maken.
Opzetten: spelers
Iedere speler neemt willekeurig 1 planeet- en 1 corporationbord en legt deze voor zich neer. Het spel kan met een maximum van 6 spelers gespeeld worden en er zijn dus ook 6 standaardplaneten en 6 universele corporations. Wil je een meer geavanceerd en asymetrisch spel dan kan dit met de achterkant van de borden, later meer hierover. Onze 2de depot indicator leggen we rechts bovenaan ons corporationbord.
Alle spelers ontvangen 2 rovers en 1 resource tracker van elke kleur. We plaatsen deze op de voorziene plaatsen op ons corporationbord. Voor de resource trackers is dat op positie 0 van het desbetreffende spoor.
Op onze (standaard)planeet zien we 6 plaatsen voor een lifepod. We nemen er 6 uit de voorraad en plaatsen deze op onze planeet.
We schudden de doelkaarten en en nemen er willekeurig evenveel dan het aantal spelers. We leggen telkens 1 kaart hiervan, met de neighbor zijde naar boven, telkens tussen 2 spelers.
De startspeler krijgt nog de commander token.
Verloop van een beurt
Planet unknown is een spel waarbij iedereen simultaan zijn/haar beurt afwerkt. Starten doen we iedere beurt met de Station Commander die de Lazy S.U.S.A.N naar de positie mag draaien die voor hem/haar het best uitkomt (foto 1).
Alle spelers moeten daarna 1 van de 2 beschikbare tegels uit het depot nemen dat nu wordt aangeduid door hun depot indicator (foto 2). Buiten de Station commander, die de Lazy S.U.S.A.N naar een gewenste stand mag draaien, is dat dus de enige keuze die de andere spelers hebben!
Alle spelers moeten nu hun gekozen tegel plaatsen op hun planeet en de verdere acties, die hieruit volgen, afwerken!
Tegels plaatsen
De tegels moeten geplaatst worden rekening houdend met de volgende regels:
1. De eerste tegel dat je plaatst moet de perimeter (buitenrand) van de planeet raken (foto 1).
2. De volgende tegels moeten steeds horizontaal of verticaal naast minstens één eerder geplaatste tegel gelegd worden (foto 2).
3. Tegels kunnen niet volledig of gedeeltelijk op elkaar geplaatst worden.
4. Tegels mogen uiteraard niet buiten de grid van de planeet worden geplaatst en moeten steeds mooi in de vierkanten van de grid passen.
De tegels mogen in alle richtingen gedraaid worden. De voor- en achterkant van de tegel zijn identiek! De tegels bestaan telkens uit 2 secties. Elke sectie bevat 1 resource en heeft de terreinsoort die hoort bij deze resource. Op de tegel die wij hier als eerste hebben gekozen zien we een rover en een water sectie. Deze secties (uitgezonderd de energiesectie) corresponderen met het spoor van dezelfde kleur op je corporationbord.
BELANGRIJK: Als een speler 1 van de 2 beschikbare tegels in zijn/haar depot kan plaatsen, dan MOET deze ook geplaatst worden. Je kan dus nooit weigeren om een tegel te plaatsen omdat dat jou beter uitkomt!
Resources
Hebben we de tegel geplaatst dan gaan we, voor beide resources op de tegel, 1 stap vooruit op het bijhorende spoor op ons corporationbord (foto 1). We gaan altijd 1 stap vooruit, ongeacht de grote van de secties op geplaatste tegel.
Hierbij botsen we in dit voorbeeld meteen op een zeldzame uitzondering. Een tegel met een watersectie mag je overal plaatsen, maar je mag op het waterspoor enkel een stap vooruit gaan als minstens 1 vierkant met water van de tegel op een planetary ice (water) vierkant op de planeet wordt geplaatst. In ons voorbeeld hierboven is dit niet het geval en mogen we dus niet omhoog op het water spoor. Hadden we de tegel geplaatst zoals op foto 2 hieronder dan mochten we dat wel!
Meteorieten
Leggen we een tegel waarop een meteoriet staat afgebeeld, dan nemen we na het plaatsen ook meteen een meteoriet uit de voorraad en we plaatsen die op het desbetreffend vierkant op de tegel.
Nadat alle spelers hun tegel hebben geplaatst, bijhorende acties hebben uitgevoerd en eventuele meteorieten hebben geplaatst, wordt de Commander token met de klok mee doorgegeven aan de volgende speler en starten we met z'n allen een nieuwe beurt.
Resource sporen
De resource sporen werken voor de 5 verschillende soorten ongeveer op dezelfde manier en je probeert zo hoog mogelijk te geraken gedurende het spel. Kom je op een vak met:
- een medaille: dan gebeurt er niet onmiddellijk iets, maar je kan hiermee punten scoren op het einde van het spel.
- een synergie boost (foto): dan mag je onmiddellijk 1 stap vooruit op een spoor naar keuze. Kom je eventueel hierdoor terug op een vak terecht met een voordeel, dan voer je ook dit voordeel onmiddellijk uit.
Kom je ooit bovenaan een resource spoor, dan krijg je op het einde van het spel de maximum punten voor dat spoor. Je kan wel nog een tegel plaatsen met deze resource, maar je kan niet meer vooruit op dat spoor.
CIV spoor
Kom je op het CIV spoor over een CIV milestone, dan neem je de (resterende) CIV kaarten van het desbetreffende level. Je kiest hier 1 van om te houden en je legt de rest terug op z'n plaats.
CIV kaarten kunnen een onmiddellijk of einde spel effect hebben. Kies je 1 met een onmiddellijk effect, dan voer je dit effect uiteraard meteen uit.
Biomass spoor
Kom je op het biomass spoor over een vak met het biomass symbool, dan neem je onmiddellijk een biomass tegel uit de voorraad en je plaatst deze op een leeg vierkant, en volgens de algemene plaatsingsregels, op je planeet. Deze tegels hebben verder geen functie, maar zorgen ervoor dat je lege gaten kan vullen met het oog op het afwerken van je planeet.
Roverspoor
Wanneer je over een rover milestone komt op het roverspoor, dan plaats je onmiddellijk een rover uit je voorraad op je planeet en wel op de tegel die je net geplaatst hebt. Op welk vierkant op de tegel je deze rover plaatst, dat kies je zelf! Deze milestone kom je tegen op vak 1 en 6.
Kom je op een veld met een cijfer, dan mag je je rover(s) die reeds op de planeet staat zoveel vakjes verplaatsen als het cijfer aangeeft. Je mag je verplaatsing verdelen over meerdere rovers. Heb je bvb 3 verplaatsingen, dan kan je 1 doen met de ene en 2 met een andere rover.
Verplaatsen doe je steeds horizontaal of verticaal, nooit diagonaal. Een rover moet niet op een tegel blijven, deze mag ook rechtstreeks op de planeet rond rijden!
Plaats of verplaats je een rover op een meteoriet, dan mag je deze verzamelen en op de voorziene plaats op je corporatiebord leggen. Hiermee verdien je nog punten op het einde van het spel.
Plaats of verplaats je een rover op een lifepod, dan mag je deze verzamelen en op de voorziene plaats op je corporatiebord leggen. Hiermee verdien je ook nog punten op het einde van het spel.
BELANGRIJK: Plaats je een tegel (ook biomass) op een rover of op een lifepod dan worden deze vernietigd en gaan ze terug in de voorraad en NIET op je corporation bord waar ze punten scoren!
TECH spoor
Wanneer je over een tech milestone (level) komt op het TECH spoor, dan speel je onmiddellijk een technologie vrij die voor de rest van het spel voor jou geldt. Deze technologieën komen in 5 levels.
Voor het standaardspel kan je bvb vrij spelen:
Level 1: Vanaf nu moet je je nieuwe tegels niet meer aangrenzend aan reeds geplaatste tegels leggen.
Level 2: Als je een biomass tegel krijgt, moet je deze niet meer onmiddellijk plaatsen, maar mag je die bijhouden tot het einde van het spel. Heel handig om de juiste gaten op te vullen!
Level 3: Je krijgt telkens +1 roververplaatsing boven op het aantal verplaatsingen dat staat aangegeven.
enz...
Energie resource
De energie resource op een tegel is speciaal en heeft geen eigen spoor waar je omhoog kan gaan. In plaats daarvan mag je op het spoor van een andere resource 1 stap omhoog. De resource kan zijn:
1. De resource van de andere sectie op de tegel. Dus is de andere sectie bvb TECH, dan mag je 2x omhoog op het TECH spoor.
2. Een resource op een tegel die grenst (horizontaal of verticaal) aan het energiegebied waarvan de energieresource op de juist geplaatste tegel deel uitmaakt.
In dit voorbeeld mogen we omhoog gaan op het TECH, biomass of CIV spoor. Deze gebieden grenzen allemaal aan het energiegebied. We mogen niet vooruit op het roverspoor want dat grenst enkel diagonaal!
In dit voorbeeld mogen we omhoog gaan op het TECH, CIV of water spoor. Deze gebieden grenzen allemaal aan het energiegebied. Voor het water geld dit ook, ondanks dat het water niet op een planetary ice vierkant ligt en ondanks dat de net geplaatste tegel niet rechtstreeks aan het water grenst, maar het gehele energiegebied wel!
Einde van het spel
Het einde van het spel kan getriggerd worden op 2 manieren:
1. Een volledig depot op Lazy S.U.S.A.N is leeg. Dit wil zeggen beide stapels van een depot!
2. Wanneer een speler geen tegel meer kan plaatsen op zijn/haar planeet op een legale manier.
Bij punt 2 werkt iedere speler de beurt nog gewoon af. De spelers die geen tegel legaal meer kunnen plaatsen, kiezen nog wel een tegel en mogen nog een stap omhoog gaan op de sporen van de 2 resources op die tegel. De tegel zelf wordt uiteraard niet meer geplaatst.
Eindscore
!Vooraleer we naar de eindscore gaan mogen alle spelers hun resterende biomass tegels nog gebruiken om gaten op hun planeet op te vullen!
De eindscore in dit spel wordt uitgedrukt in medals. Je krijgt medals voor:
1. Alle rijen en kolommen op je planeet die volledig gevuld zijn en vrij van meteorieten!
Foto 1 toont een voorbeeld van een gevulde rij waarmee je en 2 medals verdient. Hoe langer de rij of kolom, hoe meer medals deze opleverd.
Foto 2 toont 2 rijen en kolommen die geen punten opleveren vanwege niet vol of een aanwezige meteoriet!
2. 1 medal per verzamelde lifepod (vb 4 medals) en 1 medal per 3 verzamelde meteorieten (vb 2 medals).
3. Medals voor je eindpositie op de resource tracks. Je krijgt de punten van de hoogste waarde waar je op staat of voorbij bent!
4. Medals voor de doelkaarten links en rechts, indien je wint van je respectieveleke buren.
Foto 1: ik heb een groter watergebeid dan mijn linkerbuur, dus ik verdien 5 medals.
Foto 2: mijn rechterbuur heeft 4 lifepods verzameld, net als ik. We krijgen ieder 2 medals.
5. Medals op CIV-kaarten met een einde spel effect.
In dit voorbeeld 7 medals -> 3 voor mijn 2 Commerce Agreement kaarten en gewoon 4 medals voor mijn 'best planet to live on award'-kaart
De speler met de meeste medals wint nu het spel!
Extra
Nadat je het standaardspel al een paar keer gespeeld hebt en de mechanismes wat onder de knie zijn, kan je extra variatie in het spel brengen met events en asymmetrische planeten en corporations.
Asymmetrie
Er zitten in deze doos dus 6 planeten die volledig anders zijn opgebouwd en hun eigen flow hebben. In combinatie met de 6 verschillende corporations, met verschillende sporen en eigenschappen, gaat het spel voor iedere speler volledig anders zijn.
Events
Om nog meer variatie in het spel te brengen kan je ook nog de eventkaarten toevoegen. Deze komen in 3 kleuren (groen, oranje, rood) en deze kleuren doen exact wat je er van verwacht... Groene events zijn nog licht positief, terwijl je bij de rode wat onheil mag verwachten!
We maken een deck van 20 van deze eventkaarten waarbij we elke beurt eentje omdraaien en alle spelers deze uitvoeren. Hoe je het deck samenstelt is willekeurig, maar het spreekt voor zich dat het spel moeilijker wordt als je er meer rode eventkaarten in steekt.
Persoonlijke mening
Planet unknown is een zeer amusant tegellegspel met op zich vrij simpele regels. Tegel kiezen en plaatsen en op 2 sporen een stapje naar boven.
Allereerst valt meteen de Lazy S.U.S.A.N op. Een mooie gimmick, maar ook een nuttige voor het spel. Heel handig om mee te draaien en om de tegels in weg te steken en te nemen. Enkel een kap ontbreekt, want als je de doos niet recht houdt, kan je al puzzelen voor je begint aan het spel.
De rest van de kwaliteit van het spel is ook uitstekend. De corporation borden zijn dual layer, een must met zoveel sporen!
Het puzzelen op de planeet is leuk en door technologieën vrij te spelen wordt het ook iets minder strict. Ook rond rijden met de rover(s) om de meteorieten en lifepods op te halen is echt tof gedaan, maar wel uitdagend. Speel je met kinderen, dan is dat het eerste waar ze mee bezig zijn, logisch toch!
Over de variatie hebben we het al gehad. Deze is heel groot door de verschillende planeten, corporaties, events, doelkaarten en Lazy S.U.S.A.N die kan verplaatst worden, zal elk spel anders aanvoelen ondanks dat je toch steeds met dezelfde basis speelt, de tegels. Maar ook die komen telkens in een andere volgorde te voorschijn en je kiest maar om de aantal beurten zelf je depot om uit te kiezen. We moeten wel toegeven dat de corporations niet altijd helemaal in balans zijn!
Dat brengt ons bij het laatste positieve punt. Er is geen downtime in dit spel, elke beurt speelt simultaan en snel. De interactie tussen de spelers beperkt zich dan wel in de gezamelijke doelen en het beperkt hate-turning van Lazy S.U.S.A.N
Wat ons betreft een aanrader dus, met veel variatie, vlot spelend met kinderen (ondanks het niet beschikbaar zijn in het Nederlands) en waarbij je constant bezig bent met puzzelen zonder downtime.
Beoordeling (op 10)
Reactie plaatsen
Reacties