Up or down
Een overzicht
Jaar: 2024
Aantal spelers: 2-6 personen
Speelduur: 30 minuten
Vanaf Leeftijd: 8 jaar
Moeilijkheidsgraad (BGG op 5) : 1,43
Uitgever: HOT Games
Spelontwerp: Michael Kiesling & Wolfgang Kramer
Illustrators: Marek Blaha, Kwanchai Moriya & Jina Rueter
De titel van het spel spreekt voor zich, gaan we omhoog of naar beneden. Dat bepaal je zelf, maar de keuze die je in het begin maakt is definitief. Leg de kaarten in de juiste volgorde en kijk ook naar de kleuren want de combinatie van deze 2 is essentieel om veel punten te scoren.
Opzetten van het spel
Het aantal spelers bepaalt met welke kaarten we gaan spelen:
2 spelers: 1-54
3 spelers: 1-78
4 spelers: 1-102
5-6 spelers: 1-126
We leggen 6 willekeurige kaarten in een cirkel in het midden van de tafel. We zorgen hierbij dat de kaarten in oplopende volgorde liggen met de klok mee. Dit noemen we de markt.
We delen daarna aan iedere speler 3 kaarten uit. Dit wordt hun starthand.
Van de overgebleven kaarten maken we 2 ongeveer gelijke stapels. Deze leggen we beide in de cirkel, waarvan eentje gedekt en de andere open.
We bepalen een startspeler en zijn klaar om aan het spel te beginnen.
Een speelbeurt
Beginnend bij de startspeler en verder met de klok mee, doet elke speler volgende handelingen in zijn/haar beurt:
1. Leg een kaart in de markt
Kies een kaart uit je hand en leg deze tussen de 2 kaarten in de markt waar het volgens te waarde zou tussen horen. Voor elke kaart die je speelt is er dus maar 1 plek in de cirkel, deze moet namelijk oplopend met de klok mee blijven gaan (foto 1).
Speel je een kaart die de hoogste of laagste waarde in de cirkel zou zijn dan leg je deze tussen de hoogste en de laagste kaart die momenteel in de cirkel liggen (foto 2).
2. Pak een kaart uit de markt
Je kiest één van de 2 kaarten die grenzen aan de kaart die jij net hebt gespeeld (foto 1). Je gespeelde kaart neemt dan de plaats in van de kaart die je neemt (foto 2).
3. Persoonlijke rij(en)
De kaart die je gekozen hebt, leg je nu in (1 van) je persoonlijke rijen. Je mag in totaal aan 3 rijen tegelijk werken, nooit meer! De eerste kaart die je neemt, leg je dus gewoon voor je neer. Vanaf je 2de kaart kan je kiezen om een nieuwe rij te starten of deze aan te leggen aan een bestaande rij.
De 2de kaart die je in een rij legt bepaalt of je in die rij, voor de rest van het spel, kaarten oplopend of aflopend gaat aanleggen. Dit kan achteraf niet meer veranderd worden en kaarten kunnen ook niet meer verplaatst worden naar een andere rij! Neem je bvb de 11 en je legt deze in een rij met al de 5, dan is die rij voor de rest van het spel oplopend! Bij een oplopende rij volg je de witte pijlen op de kaart, bij een aflopende, de zwarte.
BELANGRIJK: Je gaat steeds kaarten aanleggen en je mag dus geen kaarten tussenin schuiven!
4. Trek een nieuwe kaart
Heb je je gekozen kaart aangelegd, dan ga je nog een nieuwe kaart op hand nemen. Je mag kiezen om een kaart te nemen van de gedekte stapel of de bovenste kaart van de open stapel. Is 1 van de 2 stapels leeg, dan moet je van de overgebleven stapel nemen.
Een rij opgeven
Het kan soms zijn dat je een kaart moet nemen die je niet kan of wil aanleggen. In dat geval moet je een rij opgeven. Je kiest 1 van je rijen, je schuift deze dicht en legt deze gedekt als een persoonlijke aflegstapel. Alle rijen die je voor de rest van het spel nog moet dicht leggen, plaats je bij op deze stapel.
Met je gekozen kaart start je vervolgens een nieuwe rij.
Einde van het spel
Het spel eindigt van zodra de 2 trekstapels leeg zijn, evenals de hand van alle spelers. Met andere woorden, in je laatste 3 beurten speel je nog je hand leeg en trek je geen kaarten meer bij.
Punten scoren
Elke rij wordt afzonderlijk gescoord. Je telt het aantal kaarten in een rij en het aantal kaarten in die rij van de kleur die er het meest in voorkomt. Deze 2 getallen vermenigvuldig je en je hebt je punten voor die rij. Dit doen je dus voor je, in principe, 3 rijen.
Tenslotte krijg je nog 1 punt per kaart in je persoonlijke aflegstapel.
Een voorbeeld
Rij 1: 5 kaarten en de kleur die het meest voorkomt is groen (3). 6x3 = 15 punten
Rij 2: 7 kaarten en de kleur die hier het meest voorkomt is ook groen (3). 7x3 = 21 punten
Rij 3: 9 kaarten en de meest voorkomende kleur is blauw (4). 9x4 = 36 punten
Aflegstapel: Hier liggen 3 kaarten, dus 3 punten
In totaal scoor ik 74 punten!
* Liggen er hetzelfde aantal kaarten in een rij van verschillende kleuren, dan maakt het niet uit welke je neemt voor de eindtelling. Zouden bvb in rij 2 hieronder zowel 3 groene als 3 paarse kaarten hebben gelegen, dan is dit ook gewoon x3!
Persoonlijke mening
Up or down is geen topper, maar wel een plezierig kaartspel. In de eerste helft van het spel gaat alles nog gezwind, maar naarmate het spel vordert, begint het toch wel moeilijker te worden om aan de juiste kaarten en kleuren te geraken en dat maakt het toch wel spannend tot op het einde.
Het mechanisme om een kaart uit je hand tussen 2 kaarten te leggen en daarvan 1 van de 2 te kiezen om in je rijen te leggen, is wel prettig. Af en toe ga je wel vloeken als er een kaart ligt die voor jou perfect is, maar je hebt de kaarten niet in je hand om deze te gaan halen.
Daar zit dus ook wel een flinke kluif geluk aan verbonden, maar langs de andere kant kan je toch zelf ook wel wat bepalen door kaarten uit je hand in een bepaalde volgorde te spelen en regelmatig de open kaart van de trekstapel te nemen en vooruit te denken.
TIP: zorg ervoor dat je geen 3 oplopende of aflopende rijen hebt, want dan wordt het naar het einde toe lastig om je rijen aan te vullen en niet te moeten opgeven.
Op het einde moet je er ook goed op letten, vermits je je laatste 3 kaarten uit je hand moet opspelen, dat je deze nog kan leggen. Misschien wel het meest uitdagend deeltje van het spel.
Dit spel is dus wel amusant, maar zal niet voor iedereen evenveel plezier brengen. Er is toch wel een degelijke geluksfactor en er gaan potjes zijn waar alles of wel niks gaat lukken, dat moet je er nu éénmaal bij nemen!
Beoordeling (op 10)
Reactie plaatsen
Reacties